De schoolloopbaan

Aanmelding en plaatsing

Om een leerling te kunnen aannemen, is het nodig dat de school plaatsruimte heeft en dat de ouders de grondslag van de school respecteren. Ook is het nodig dat een leerling het niveau van de school aan kan; een leerling met bijvoorbeeld een vmbo-advies is niet toelaatbaar tot het vwo.  

Als aan deze voorwaarden is voldaan, heeft een school zorgplicht voor een leerling die zich aanmeldt. Dat betekent dat de school, in overleg met ouders, onderzoekt of zij passend onderwijs kan bieden aan de leerling. Voor de meeste leerlingen zal dat zonder meer het geval zijn. Voor sommige leerlingen moet worden afgewogen of extra ondersteuning nodig en mogelijk is, of dat een andere school beter in staat is om de leerling te onderwijzen en begeleiden.

Als blijkt dat de school van aanmelding een leerling niet het onderwijs en de ondersteuning kan bieden die nodig zijn, helpt de school met het vinden van een passende plek op een andere school. De school van aanmelding is het aanspreekpunt voor ouders en leerlingen totdat een passende plek is gevonden.

Naar een andere school

Soms heeft een leerling meer ondersteuning nodig dan de school kan bieden. In dat geval wordt zorgvuldig bekeken welke school wel passend onderwijs kan bieden. De weg naar een andere school wordt afgelegd in een aantal stappen. 

De meeste leerlingen ontwikkelen zich goed met de ondersteuning die elke school in het samenwerkingsverband kan bieden. Elke school biedt een breed spectrum aan ondersteuning, volgens de afspraken binnen het samenwerkingsverband en passend bij de onderwijsvisie van de school. Sommige scholen ontwikkelen een specifiek aanbod voor leerlingen met specifieke behoeften. Als een leerling meer of andere ondersteuning nodig heeft dan een school kan bieden, wordt gekeken of een andere school ondersteuning biedt die beter past bij wat de leerling nodig heeft. 

Ontwikkelingsperspectief

Als de situatie rond een leerling complex of ernstig is, stelt een school in de meeste gevallen een plan voor een ontwikkelingsperspectief (OPP) op. Daarin staat beknopt omschreven wat de situatie is, welke ontwikkelingsdoelen worden nagestreefd en wat alle betrokkenen doen om die doelen te bereiken. Ouders van (minderjarige) leerlingen worden bij het opstellen van het OPP betrokken.

Ondersteuningsplatform

Als een school een leerling geen adequate ondersteuning kan bieden, neemt ze contact op met het ondersteuningsplatform (voorheen zorgplatform). Dit platform bestaat uit een aantal deskundigen die kritisch constructief meedenken over de ontstane situatie. 

Het platform bespreekt de situatie op basis van het OPP en eventueel andere documenten. De school is bij de bespreking aanwezig en eventueel ook ouders en leerling. De deskundigen van het ondersteuningsplatform bieden informatie, advies en bemiddeling. 

Het ondersteuningsplatform kan een plek voor externe opvang en begeleiding adviseren. Een leerling volgt dan een beperkt aantal weken een specifiek programma op een andere plaats dan de eigen school. Het aantal plaatsen is beperkt. De doelen, de ontwikkeling van de leerling en het perspectief voor het vervolg worden zorgvuldig bepaald. Doorgaans is een externe plek bedoeld om uit te zoeken hoe de schoolloopbaan hersteld kan worden op de school van herkomst of een andere reguliere school, of om de overgang te overbruggen naar een school voor voortgezet speciaal onderwijs (vso). 

Naar het voortgezet speciaal onderwijs

Een onderdeel van het ondersteuningsplatform is de TLV-commissie. Deze commissie adviseert de directeur van het samenwerkingsverband of een leerling toelaatbaar is tot het vso. De school doet de aanvraag bij de TLV-commissie met het daarvoor bestemde formulier en de documenten die daarbij horen, zoals het OPP. Leerlingen kunnen doorstromen naar het vso vanuit het speciaal (basis)onderwijs, vanuit het regulier voortgezet onderwijs, na verhuizing uit een andere regio of vanuit het vso, als het gaat om een verlenging van toelaatbaarheid. Voor elk van deze situaties geldt een specifiek protocol waarlangs de TLV-commissie haar afwegingen maakt en kenbaar maakt. De argumenten op basis waarvan de TLV-commissie tot een advies komt, zijn gebaseerd op het zogeheten ‘doelgroepenmodel’, dat door het Landelijk Expertise Centrum Speciaal Onderwijs is ontwikkeld. 

Vrijstelling leerplicht, verzuim, TOM en schoolaanwezigheid

Scholen spannen zich in om ieder kind een passende onderwijsplek te geven. Waar nodig met extra zorg en ondersteuning. Met ingang van 2018-2019 wordt er bij een vrijstellingsaanvraag gelijktijdig gekeken vanuit sociaal-medisch en onderwijsoogpunt. Het startpunt hiervoor ligt bij het Samenwerkingsverband. Hoe dit gaat leest u in de folder ‘Beoordeling vrijstelling voor ouders’, die u vindt onder het kopje ‘Documenten vrijstelling leerplicht’.

Schoolaanwezigheid

In samenwerking met de samenwerkingsverbanden in de provincie Utrecht en directies uit het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) heeft SWV Eemland een kernteam gevormd dat zich richt op het terugdringen van het aantal thuiszittende leerlingen.

Een belangrijk uitgangspunt daarbij is preventie. Hoe kunnen we er samen voor zorgen dat leerlingen niet uitvallen, maar tijdig de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben om onderwijs te blijven volgen? Dat begint bij vroeg signaleren en direct handelen. Wanneer leerlingen (structureel) afwezig zijn, vraagt dat om een zorgvuldige analyse van de oorzaken en passende interventies. Leerlingen écht zien betekent ook aandacht hebben voor hun afwezigheid en aanwezigheid.

Goed zicht op aanwezigheid en verzuim helpt patronen te herkennen, passende acties in te zetten en aanwezigheid samen te waarderen en te vieren. Dit vraagt om een zorgvuldige registratie én om het benutten van data als hulpmiddel voor professioneel handelen.

In dit webinar staan we stil bij de vraag hoe je de juiste data verzamelt, waarom dit essentieel is en hoe je deze informatie kunt gebruiken om gericht te handelen. Gezina en Linda nemen jullie mee in het gedachtegoed en de praktische toepassing van de piramide van aanwezigheid. Deze aanpak biedt scholen waardevolle inzichten en concrete handvatten om aanwezigheid structureel te versterken.

Disclaimer: Dit webinar is opgenomen in opdracht van het kennisnetwerk schoolaanwezigheid en thuiszitters VSO-regio Utrecht. De inhoud van dit webinar is gebaseerd op de kennis en inzichten op het moment van de opname (oktober2025). Het dient als kennisbron en ter inspiratie om aan de slag te gaan met data in de school, om te signaleren, monitoren en te evalueren. Omdat kennis zich blijft ontwikkelen en wet- en regelgeving kan veranderen, kan het zijn dat bepaalde informatie in de toekomst niet meer actueel is. Raadpleeg bij twijfel altijd de meest recente bronnen.